خدا صلى الله عليه و آله و سلم مىريخت . « 1 » ام جميل وقتى شنيد آياتى دربارهء او و همسرش نازل شده اشعارى در هجو رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم سرود : مذمَّماً عصينا * و أمره أبينا و دينه قَلَيْنا « 2 » « سرزنش شده كه با ما از در مخالفت در آمد و ما از پذيرفتن دعوت او ابا كرديم و دينش ما را به خشم آورد » . تعبير مذمَّم از طرف مشركان به كار مىرفته و به احتمال در برابر كلمه محمد كه نام رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بوده جعل شده است . « 3 » ابوسفيان بن حارث بن عبد المطلب از ديگر خويشان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بود كه دشمنى فراوانى كرده و اسلام و مسلمانان را با شعر هجو مىكرد . او در فتح مكه مسلمان شد . « 4 » امية بن خلف نيز در جمع استهزاء كنندگان بود . بنا به نقل سيره نويسان و محدثان ، خداوند سورهء همزه را در وصف او نازل فرمود . « 5 » بايد دانست كه نزول آيات قرآنى در حق مشركين ، آنان را خشمگين مىكرد زيرا به هر روى اين آيات مرتب خوانده مىشد . عقبة بن ابى معيط و ابَّى بن خلف با يكديگر رفاقت كاملى داشتند ؛ زمانى كه ابّى شنيد عقبه نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نشسته ، عصبانى شده و گفت : تنها وقتى با تو سخن خواهم گفت كه وقتى رسول آمد بر صورت او آب دهان بيندازى ، و او چنين كرد . « 6 » خداوند دربارهء او چنين فرمود : « روزى كه ستمكار دستان خود را به دندان گزد و گويد : اى كاش راهى را كه رسول در پيش گرفته ، در پيش گرفته بودم ؛ واى بر من ، كاش فلان را دوست نمىگرفتم » . « 7 » زمانى كه فرد طلبكارى از ابوجهل ، مواجه با سستى او در پرداخت دَيْن خود شد ، فرياد استغاثه بر آورد . مشركان براى تمسخر به او گفتند : به مردى كه كنار مسجد نشسته مراجعه كند تا حقش را بگيرد و او جز پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم نبود . از قضا رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم برخاسته به در خانهء

--> ( 1 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 1 ، ص 355 . براى شأن نزولهايى كه دربارهء سوره مسد آمده نك : انساب الاشراف ، ج 1 ، صص 121 - 120 ( 2 ) . همان ، ص 356 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 122 ( 3 ) . نك : السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 1 ، ص 356 ( 4 ) . طبقات الكبرى ، ج 4 ، صص 50 - 49 ( 5 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 1 ، ص 356 . طبرسى دو نقل ديگر آورده كه سورهء دربارهء وليدبن مغيره يا اخنس بن شريق نازل شده است : مجمع البيان ، ج 10 ، ص 538 . در ادامه طبرسى روايتى از امام باقر عليه السلام نقل كرده كه حضرت فرمود : مشركان اصرار داشتند كه مشركين و موحدين يكسان هستند و توحيد تأثيرى در سرنوشت آنها ندارد و خداوند در اين سوره اين مسأله را رد كرد . ( 6 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 1 ، ص 361 ؛ مجمع البيان ، ج 7 ، ص 166 ( 7 ) . فرقان ، 28